In veel huizen staan tegenwoordig meerdere zakken zout. Eentje bij de waterontharder in de bijkeuken, eentje in de schuur voor gladde tegels in de winter, soms een zak bij het zwembad in de tuin en natuurlijk een gewoon pak in het keukenkastje. Van een afstandje lijkt het allemaal op elkaar, want het is wit en het is zout. Toch heeft elke soort zijn eigen taak.
In dit artikel lees je welke soorten zout er zijn, waar je ze voor gebruikt, waarom je ze beter niet door elkaar haalt en hoe je erachter komt welk zout jouw apparaat of zwembad nodig heeft. Aan het eind staat een klein overzicht dat je in een oogopslag kunt bekijken.
Waarom zout niet zomaar zout is
Bijna al het zout dat je in en om huis gebruikt bestaat voor het grootste deel uit dezelfde stof, namelijk natriumchloride. Dat is hetzelfde zout als in de keuken. Het verschil zit in twee dingen: hoe zuiver het zout is en hoe grof de korrel is.
Zuiverheid gaat over wat er verder nog in het zout zit. Zout dat uit een zoutmijn wordt gehaald bevat kleine hoeveelheden andere stoffen, zoals gruis. Op een tuinpad merk je daar niets van. In een apparaat met leidingen, kleppen en een pomp merk je dat wel, want die restjes blijven achter en kunnen na verloop van tijd voor storingen zorgen.
De korrel bepaalt hoe snel het zout oplost. Fijn zout lost snel op en werkt dus snel. Grove korrels en geperste tabletten lossen langzamer op en gaan langer mee. De ene soort is niet beter dan de andere. Het gaat erom dat je het juiste zout op de juiste plek gebruikt.
Onthardingszout voor het water in huis
Het leidingwater in Nederland bevat kalk. Hoeveel dat is, verschilt per streek. Kalk is niet ongezond, maar je ziet het wel terug: witte vlekken op de kraan, een laagje in de waterkoker en apparaten die na een aantal jaren minder soepel werken.
Een waterontharder haalt die kalk uit het water. In het apparaat zitten kleine korrels, hars genoemd, die de kalk vasthouden en er iets anders voor teruggeven. Na verloop van tijd zitten die korrels vol en moeten ze worden doorgespoeld. Daar is zout voor nodig. Om die reden wordt onthardingszout ook wel regeneratiezout genoemd.
Onthardingszout is heel zuiver zout dat speciaal voor dit soort apparaten wordt gemaakt. Je koopt het meestal in zakken van vijfentwintig kilo. Een merk dat je regelmatig tegenkomt is Regenit onthardingszout, dat in de vorm van geperste tabletten wordt verkocht. Doordat het zout zo zuiver is, blijft er weinig achter in het zoutreservoir.
Tabletten of kristallen
Onthardingszout kristallen zijn losse korrels in plaats van geperste tabletten. Ze doen hetzelfde werk, maar niet elk apparaat is voor beide vormen geschikt. In de handleiding van je waterontharder staat welke vorm je nodig hebt. Twijfel je, kijk dan eerst even in die handleiding voordat je een zak koopt. Dat scheelt gedoe achteraf.
Hoeveel zout een waterontharder verbruikt, hangt af van de hardheid van het water en van hoeveel water er in huis doorheen gaat. Bij een gezin gaat een zak sneller op dan bij iemand die alleen woont. Het is verstandig om af en toe in het zoutreservoir te kijken, zodat je niet ineens zonder zit.
Kalk laat zich in huis overigens op meer plekken zien dan alleen bij de waterontharder. Denk aan doffe tegels, aanslag op de douchewand en kranen die hun glans verliezen. Wie daar meer over wil lezen, vindt op all-aqua.nl uitleg over water in en om de badkamer.
Zwembadzout voor het water in de tuin
Een zwembad in de tuin heeft schoon water nodig. Steeds meer mensen kiezen daarvoor een zoutsysteem, ook wel zoutelektrolyse genoemd. Zo’n systeem maakt uit het zout in het water zelf het middel dat het water schoonhoudt. Het zout doet dus niet het werk, het apparaat doet dat. Veel mensen vinden het water hierdoor zachter aanvoelen en zijn minder vaak met flessen en tabletten in de weer.
Belangrijk om te weten is dat zout in het water geen enkel nut heeft als je geen zoutsysteem hebt. Heb je een gewone filterpomp, dan houd je het water op de gewone manier schoon en laat je het zout gewoon in de zak zitten.
Heb je wel zo’n systeem, dan bepaalt de fabrikant hoeveel zout er in het water hoort. Dat verschilt per merk en per model, dus de handleiding is hierbij leidend. Zwembadzout is fijn en zuiver zout dat snel oplost. Gebruik hiervoor geen zout uit de schuur of uit het keukenkastje, want daar zitten stoffen in die niet in zwembadwater thuishoren.
Strooizout en dooikorrels voor de winter
Water bevriest bij nul graden. Zit er zout in dat water, dan gebeurt dat pas bij een lagere temperatuur. Daarom wordt een natte tegel met strooizout erop minder snel glad.
Strooizout is er met een fijne en met een grove korrel. Fijn zout lost snel op en werkt dus snel, wat prettig is als je ’s ochtends met spoed een pad begaanbaar wilt maken. Een grovere korrel doet er langer over om op te lossen en werkt daardoor wat langer door.
Naast gewoon strooizout bestaan er dooikorrels, gemaakt van calciumchloride of ureum. Die blijven ook bij strengere vorst hun werk doen en zijn minder agressief voor materialen en beplanting. Ze zijn wel duurder. Daarom kiezen veel mensen voor gewoon strooizout op de oprit en houden ze de korrels achter de hand voor kwetsbare plekken, zoals een houten trapje, bijzonder tegelwerk of een dak.
Strooi met beleid. Meer zout betekent niet dat het sneller werkt. Het zorgt alleen voor meer zout in de tuin en in het riool. Een dunne, gelijkmatige laag is genoeg.
Voedingszout in de keuken
Voedingszout is zout dat bedoeld is om te eten. Denk aan het zout in de molen, grof zout voor het kookwater en zout dat wordt gebruikt bij het maken en bewaren van voedsel. Het is prima voor op tafel, maar het is niet gemaakt voor apparaten. Er kunnen stoffen aan toegevoegd zijn, bijvoorbeeld tegen klonteren, en die horen niet in een waterontharder of in zwembadwater.
Een overzicht om te onthouden
Om het zo eenvoudig mogelijk te houden, staat hieronder kort op een rij welk zout waar hoort.
|
Soort zout |
Waar je het voor gebruikt |
Waar je op let |
|
Onthardingszout |
De waterontharder in huis |
Tabletten of kristallen, volgens de handleiding |
|
Zwembadzout |
Een zwembad of jacuzzi met een zoutsysteem |
Alleen zinvol als er zo’n systeem aanwezig is |
|
Strooizout |
Gladheid op paden, opritten en stoepen |
Fijne korrel werkt snel, grove korrel werkt langer |
|
Dooikorrels |
Kwetsbare plekken zoals hout, daken en bijzonder tegelwerk |
Werken bij strengere vorst, maar zijn duurder |
|
Voedingszout |
Koken en bewaren in de keuken |
Bedoeld voor voedsel en niet voor apparaten |
Vergissingen die vaak voorkomen
De meest gemaakte vergissing is strooizout in de waterontharder doen, omdat er nog een halve zak in de schuur staat. Dat lijkt zuinig, maar strooizout is minder zuiver. De restjes blijven achter in het reservoir en kunnen de werking van het apparaat verstoren. Een reparatie kost al gauw meer dan een paar zakken van het juiste zout.
Een tweede vergissing is keukenzout gebruiken voor een apparaat. Dat is niet alleen erg duur, het is er ook eenvoudigweg niet voor gemaakt.
Een derde vergissing is zout in het zwembad doen in de hoop dat het water daar helderder van wordt. Zonder zoutsysteem gebeurt er niets, behalve dat het water zout smaakt.
En tot slot: pas strooizout willen kopen als het al vriest. Zodra er winterweer wordt voorspeld, is de vraag ineens groot. Wie in het najaar alvast een zak klaarzet, staat in januari niet met lege handen.
Zo koop je het juiste zout zonder gedoe
Begin altijd bij de handleiding van het apparaat. Daarin staat welke vorm zout je nodig hebt. Weet je niet meer waar die handleiding ligt, dan staan het merk en het type meestal op een sticker op het apparaat zelf.
Let verder op de verpakking. Op een zak staat duidelijk waarvoor het zout bedoeld is, zodat je in de winkel of in de webshop niet hoeft te gokken. Bewaar de zakken droog en niet direct op een koude vloer, bijvoorbeeld op een plank of een pallet, want zout trekt vocht aan.
Denk ook aan het gewicht. Zakken van vijfentwintig kilo zijn zwaar. Bestel je er meerdere tegelijk, vraag dan of ze op een pallet bezorgd kunnen worden en zet ze zo dicht mogelijk bij de plek waar je ze nodig hebt. Dat scheelt een hoop tillen. En vraag gerust iemand om hulp, daar is niets mis mee.
Zout is een eenvoudig product, maar het luistert nauwer dan je zou denken. Wie eenmaal weet welke soort waar hoort, houdt zijn apparaten heel, zijn zwembadwater helder en zijn pad begaanbaar. Meer is het eigenlijk niet.
